28 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ‘ਵਿਸ਼ਵ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਦਿਵਸ’ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਹਰ ਸਾਲ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਜਿਗਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇਕ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ।ਜਿਗਰ ਦੀ ਸੋਜ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਬਣੀ ਰਹੇ ਤਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਦੀ ਗਲਤੀ ਨਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ, ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਅਤੇ ਰੋਕਥਾਮ ਦੇ ਉਪਾਵਾਂ ਬਾਰੇ।
ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਬੀ ਦਾ ਕਾਰਨ
ਇਹ ਵਾਇਰਸ ਦੀ ਲਾਗ ਦੀ ਇਕ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਤਕ ਸੰਪਰਕ ਰਾਹੀਂ ਫੈਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੰਕਰਮਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੈਕਸ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਫੈਲਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਇਹ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਅਣਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲੱਗਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਛਿੱਕ ਮਾਰਨ, ਖੰਘਣ, ਹੱਥ ਮਿਲਾਉਣ ਜਾਂ ਚੁੰਮਣ ਨਾਲ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਬੀ ਦੀ ਲਾਗ ਨਹੀਂ ਫੈਲਦੀ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਖੂਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਰਾਹੀਂ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ
ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਵਾਇਰਸ ਦੀਆਂ 5 ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਏ, ਬੀ, ਸੀ, ਡੀ ਅਤੇ ਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਬੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਖਤਰਨਾਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਦੀਆਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ – ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਬੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਇਕ ਤੀਬਰ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਪੁਰਾਣੀ। ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਬੀ ਦੀ ਲਾਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੇ 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ‘ਤੀਬਰ’ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਲੋਕ 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ‘ਚ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਜੇਕਰ 6 ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਬੀ ਵਾਇਰਸ ਦਾ ਟੈਸਟ ਪਾਜ਼ੇਟਿਵ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਕ੍ਰੋਨਿਕ ਭਾਵ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਬੀਮਾਰੀ ‘ਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਲੀਵਰ ਕੈਂਸਰ ਅਤੇ ਲਿਵਰ ਸਿਰੋਸਿਸ ਦਾ ਖਤਰਾ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਬੀ ਦੇ ਲੱਛਣ
ਪੀਲੀਆ, ਉਲਟੀਆਂ, ਪੇਟ ਦਰਦ, ਮਤਲੀ, ਜੋੜਾਂ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਗੰਭੀਰ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣੀ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਪੇਟ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਦਰਦ, ਥਕਾਵਟ, ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਅਤੇ ਹਰ ਸਮੇਂ ਭੁੱਖ ਨਾ ਲੱਗਣਾ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਬੀ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ
ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਟੀਕਾ ਲਗਵਾਉਣਾ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਵੈਕਸੀਨ ਨਹੀਂ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਿਨਾਂ ਦੇਰੀ ਕੀਤੇ, ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਮਿਲੋ। ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਲਾਗ ਨੂੰ ਵਧਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਲਈ ਇਮਯੂਨੋਗਲੋਬੂਲਿਨ ਦਾ ਟੀਕਾ ਲਗਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।